«دژآوا» در زبان‌شناسی برابر فارسی‌شده‌ی اصطلاح fortis است.

در آواشناسی (phonetics) و واج‌شناسی (phonology) وقتی می‌گویند یک صدا دژآوا است، یعنی در تلفظ آن شدت، نیرو و تنش بیشتری نسبت به همتای نرم‌ترش (lenis = نرم‌آوا) وجود دارد.

به طور ساده:

  • دژآوا (fortis) → با فشار عضلانی بیشتر، هوای قوی‌تر، یا زمان انسداد طولانی‌تر ادا می‌شود.
  • نرم‌آوا (lenis) → با فشار کمتر و تلاش عضلانی ضعیف‌تر تولید می‌شود.

مثال:
در بسیاری از زبان‌ها (مثلاً آلمانی یا کره‌ای) واج‌های هم‌مکان و هم‌مخرج، به صورت دژآوا و نرم‌آوا تمایز پیدا می‌کنند.

  • مثلاً /p/ در حالت دژآوا با دمش قوی و انفجاری (مانند [pʰ]) ادا می‌شود.
  • همان واج در حالت نرم‌آوا با فشار کم‌تر یا حتی بی‌دمش تلفظ می‌شود.

در فارسی معیار، ما این تمایز را به صورت مستقل نداریم، اما می‌توان تفاوتی شبیه به شدت «پ» در واژه‌ی «پَر» (اگر خیلی پرانرژی ادا شود) با حالت سبک‌تر همان صدا تصور کرد.